Koyser dı roja camêrdey bi; çorşmey şewronaya çıhar kıştan ra: Zabıta, polisa, eskera ew faşista gırot bı. Wahêrandê pagan ra zi tayn tayına kar verada bı, ravêrdi bi a kışta ray u kerdê temaşe.
BARKARDENA ZERRİ
Letey pancını
Koyser dı roja camêrdey bi; çorşmey şewronaya çıhar kıştan ra: Zabıta, polisa, eskera ew faşista gırot bı. Wahêrandê pagan ra zi tayn tayına kar verada bı, ravêrdi bi a kışta ray u kerdê temaşe. Dimdara mıyandı zi sıstey asê; qandê terstê tepıştenı tayn tayını zeğeley kerd; labırê, jew bı kı ey kokra bêtersa xo eşt ver. No dimdar: Bejn qılor, ver ra por rışnaye, siak ew gorey ê bina zi dıha zanaye bı. Wıni asayê kı qomiteci bı. Qando kı şar heme aşnawo, gurrayışa kısey kerdê: “ Wexto kı ‘Ênteb dı ma dest na ‘erdan ser se dewıjan zi wına kerd. Nıçaran êmelê ma nêkerdê. Vatê kı:” Cendermey birê se şımadê ma tenika veradêw bıremê!” Nıheqi zi nêbi; fına rojê ma u dewıjana piya dest nabı ‘êrdê ser; cendermey amey se ma nêremay mı. Ma zi inana pıya vero vicyay mı; ez tepêşya ya. Ê nıçari, ê bêpırêni, ê lıgnlekaşi; herandê xo ya, cınniyandê xo ya, qeçandê xo ya, hetta kutıkandê xo ya amey hukmat qonaği ver u ez hukmati dest ra gırota! Ma dimdari; ju-ju fın vanımı ma qandê leji şımı Kuba, ju-ju fın zi vanımı ma şımı Nikaragua, hetta ma dest ra biro se mado şımı peyey Spartakusi bımı! Lejê sosyalizmi u dimdaryo; ewro, na satı, nê azmêni bındı, tıyadeyo! Xo vira mekerê kı en bahdo omıd mıreno ew bê omıdi çıyêdê nê nıçaran çınyo!...”
Cemı, qando kı tupa bıvırno şi bi Kağıtxane, hewna newe ameyê kı fınêdı çımê cı gunay şewronayanro; no gunonayış nêbı, qılanayış bı. Destandı tupê werdi, zey xintana vazdayê; na vazdin ra zi fehmbıyê kı nêşabı tupa bıvırno. Telıgê cı, hırg tek hetêna perra! Cıni u qeçana, teberdê şewronan dı bibi kop; Cemı tupi eşti inan u destpeykerd nenga: “Lınganê xo şıma çılık parna, mêrdey madê bımırê, madê bıkew mı kerxane ?...”
Cemı, zey vırsıka bariqatê hukmati akerd u ravêrdı hetandê dimdari; ‘Êli kerd vero bıvicyo, hıma ey zi tav werd: “To ez kerda pir, kami ez waşta se tı vero vicyayê, tova ded keynay mına kewna mı, to va ez aşıqa… Ê heme zuri bi? Tı çınêbê se dıni bıgeyro do sebo, nêgeyro do sebo? Nêza-nêza tıyê tersênê? Qando kı tı ‘êmelê Elay nêkenê, qando kı tı qoministê, tıyê adırdê cahnımi ra tersenê? Tı kot ra zanê kı cehnım na dıni ra hewna ‘arro?...”
Qısanê qomite ci u xintina Cemı, gan da xoverdani. Wahêrê paganê kı remay bi a kışt ew cıni u qeçê kı teberdê xoverdena bi, ravêrdi xetandê xoverdeni…
Çorşmey cı; bulldozeran, qamionan ew wesaitanê polisan gırot bı. Qir-qira vengdê sirenan dê wesaitan bi. Theyri heme perrayê azmên… Banandê berzan sero, merdımê hukmati asayê; hemin dest tı zi tıfıngê gırdi bi…
Dimdaran u şarê Koyseri na pagurotenı pawıtê; qandê coy zi veror ra texminê xo kerdi bi. Koyser do qandê dimdara, letey ‘êrddê reyayêno siftekên bıyayê. Xoverdana; siyana, huwana, zengenana, çıwana xoverda. Kalanê cı, piranê cı, xortanê cı, qeçanê cı… Bêtersa xo eştê panzera ver…
Merdımê hukmati weyna kı êdê nêşê xoverdini bışıknê, merdımê cı yê kı vicyaybi bana ser, inan tıfıngi eşti şari. Qeçekê do panc serre, dı dimdari ew hirê camêrduw cınıyê da Koyseri kışyê; xeylê zi dırbetıni bı ew inan ra jew zi Xıdır bı; fına zi xoverdini hetana şan ramıt. Şani ser, qomiti xo nabêndı kombiyayin kerd ew qerarê peydı ancıyaneni gırot. Merdımê hukmati zi weyna kı xoverdani peydı ancıyay; kewti şewronayan mıyan u ser’a ser hema ğılna u kerdi phan!
Hezarana merdım arêbya bı; Koyseri meyıtê xo hewadayê. Nuncıkê cı yê çhepi hewa ra, gıryanan dê cı ya resmê merdandê cı… Sloganê heyfi eştê ew Jewi çıma zi ters nıyasayê.
Hewna gonya merdan dê cı wışk nêbi bi; Hewt cayandê şaristani ra dimdar u çi varayê Koyser. Nezdi vist rojandı mehla fına vıraştı. Tayn tayn bana vero qubaxêrê zuray bıle asayê…
Kuçey Şiyarinan; raya kı sukı qedinayê, wertedê ay ra hetê rojawaya bıyê derg. Banê cı, kışta çhepta kuçidı ew bini ra rêzedê dıdın dı bı. Mehla werte ra rayda suka paralel cehdena dıha ravêrdê ew nê cehdi kuçey heme bırnayê.
Ser eştena hukmati bibi sıst; ay ra şarê şewronayan rıhat rıhat gurwıyayê. Tayın dawte, tayın dêsê hewşi… Planê banan zey pêya bi; kışta verya, çhep u raşta wedeyê, wededê çhepi peydı banê keyi, raşti peydı zi banyo u teberya bi.
Peyni da hefti dı Adır u Aşmiya zi ameyê inarê qeyret. Dawtey bandê cı mend bı; qandê coy zi dawıtoğê do sılasnayê ard bı. Şiyari kıştê ra ban vıraştendı qeyret kerdê, kışta bin ra zi qandê embıryanandê xo şiyê beqqal u ameyê. Beqqal u fıruna a kışta raya bi; kuçey zi heme lınci ya sur bi; no rı ra zi meqabê cı bibi lete…
Fına rojê da bazari bi. Adır u Aşmiya, çi keyiyo kı sılasneyan u embıryanandê xo ra arêdabı, eşt bı qamionetêw ard bı; no: Fıraqi, minderi, bori soverı, cıli... Şiyar, zaf meraqli wesaitan bı; coka zi çi ronayış ra vêşi weynayê qamionet ra. Na model newe dıyê… Reng da azmênidı bi. Camê cı yê veri mıyan ra dı hetana abırnayen bi. Qasay cı çıwandê asnênana agurnê bi; rı dê terni ra cêrê cı helısyay bi. Farê cı yê veri hetê teber ya namyayey bi. Serê motordê cı zey hirêkıştya bı ew çıhar tekerê cı bi. Şiyari, sata kı debriyaji kışta pedalê do werkek di se hıman pers kerd:
“Dedo, pedalo werkoko kı debriyaji kıştayo çıçyo?”
“ Awa pakkeran erzeno.”
“Modelê nay çen do?”
“1963.”
“Namey cı çiçyo?”
“Warzsawa (Varşova)
No meraqê Şiyari, zaf weşida wahêrdê qamionetı şı; labırê, ey do barê xo ronayêw hıman bişyayê; qandê coy qısey vêşi derg nêkerdiw, ravêrd direksiyon; labırê, nêşa şıro; çıkı, lıncida surdı tekeran patinaj kerdê…
Cê ra; bazınê cı yo raşto cı mıla, Xıdır viciya ame. Xeylê şar arêbya bı ew hırg fek ra zi çıyê vicyayê. Xıdır weyna kı na têtewrdinrê serokê lazımo, hıma erziya werte: “Rew cıli bıyarê, ma berzı mı lastıkan ver!” Nê qısi sera Cemil damış nêbı kewt nabên: “ Nıka Xıdır! Kışta ma ya vanê kı: Goza puçı xış xış kena, ê to a mesela. Nezdi çıhar sey metro ray esta ew hemi zi lıncya sura; ey zi veradı, ma dı hend cıli estê loko?...”
Nê haylemi mıyandı, kuçi ser’a motorê asa; no asayışa tepya zi rı dê ramıtoğ ya hıwateyê do bêmıyani asa. Vengê Xıdır u Cemili bırya. Ame nezdı se; qum, fayans, alçı, çimento, tuğla u çi inşaat yo kı naylon da cı sero bı asayê. Ramıtoğê motori, bar rona ame tepya se motor vındarnayuw ame cêr… Serêyê dê zıncirı naylon da motorya, o bin zi peydê qamioneta gırêda tepya se veng kerd ramıtoğ dê qamionetı:
“To qe vewrı dı ‘êreba ramıta?”
“Nê, tıyê çı pers kenê kı?”
“Qe-qe, ravêr direksiyon; qarmışê qaz u debrıyaşi mebı, e?”
“Beno, beno.”
Solığna tepya, xeylê şewronayey arêbyay bi ew hemın zi temaşey qamionet u motori kerdê. Vınderdışê motor u qamionetı çhep bı; hıma, hetê jew caya şıyê…
Qomıteci, hıma hıma hırg şewı arêbyayê pêser; a rojı çıyo kı bıyo-nêbyo ey ser qısey kerdê. A şew kombiyayin key Cemilinandı bı. Şiyari tupta werdi sero, çay vıraştê. Çaydanlığ u çaya, bazaro verên Adırinan ardi bi; çorşmey çaydanlıği teni ra bıbı sıp-sia. Şiyari lengırida êlemuna çay kerdê vıla se zey vêşi zanayiya qısey kerdê: “Tıyadı; awa welati zi çinya, koz zi çınyo...” Qomiteci, a şewı hetana destê şefaqi ronışti. Persivo jewını lınci, ê dıdıyenı zi vayen u dureya beqqali bi; qomıti, qerar da qoperatif akero ew çağıl bırışno kuçan.
Roja bini dı qamionan şewra ra hetana şan çağıl kırışt; karê bar u vengi, wahêranê şewronayan kerdê. Rengê nê qamionan u a kı Zeynıkinan berdi ‘êyni bi; labırê, ne Doçi bi ew ramıtxanan dê cı sero zi nuşandê gırdana: “BIRÎNDARIM” nuşyaye nêbı.
Qamionan o berd cayandê duran. Nabênê dı xo mıyani ra wına va: “Kaşkêna qamionê da mı zi bıbyayê ew mı sero nuşandê gırdana “ZEYNIK” nuşnayê; labırê, nê xeyalê cı zaf nê ramıt, qoperatifı het ra vengê Dergi ame. Veyndayê Şiyari; hım feka vatê: “Bê-bê”, hım zi desti xo yo raşt o babeta kerdê hêl.
Qoperatifı, wertedê şewronayandı bi; ay ra zi şıyayış u amyeyışê cı rıhat bı. Pikabê pırr çı ard bı; Derg u çend tenına kerdê veng. Şiyar resa nezdı se Dergi fına veng kerd cı: “Xo vêşi hêl mekı, rew bê; bıvıci pikabı ser ew çi dergê ma kı!”
Pikaptı: Qonserve, awa şamka, ronê vita, bulxul, rız, ew nıhey bi. Vengê kı qoperatifı mıyan ra ameyê, inan ra f’ehm bıyê kı Şiyar u Derginana tenêka nêbi. Gorey vengan inan zi zerredı çi nıjnayê; labırê, Şiyari rê jew veng tenêka sılasnaye ame ew o zi vengê qomiteci dê hari bı.
Piqabı bi veng tepya se Dergi, Şiyar kerd xo vırar u hetana qoperatifı mıyan wegrot. Zerre dı hirê merdımi bi ew inan zi çi nıjnayê. Sata kı qomiteci Şiyar di kar verada u ame Şiyari hetı. Saqandê xo sero, hetana kı bejna cı u ê Şiyari hêndê pêbo namya tepya se hurna destê Şiyari tepıştiw, weyna çımandê cı mıyanraw kerd pers:
“Merheba embazray, namey mı Taylano; bi çend fıni mayê raştê pê yenımı; hıma, hewna ma pıya merheba nêkerda.”
“Merheba embazray, mırê vanê Şiyaro Alduşıj; ez newkeke heşt serreya; bahdê sernewi do wına nêmano.”
“Embazray, roja xoverdini siyê kı to eşti qe ju da cı veng nêşi ew heme zey qırşunyabi; tı ney koti mısayê?”
“Ma dewar berdê gemı se, ju-ju fını ma u qeçandê dewandê binana pêverro vicyayê; no rı ra zi ma kelasingê xo, xo mêr’a nêvetê. Bew seredê mı dı cayo kı nêşıkyayo çınyo; fına zi çend teney nıyamey qotandê cıro.”
Nê qısey, weşida ê bınan zi şi; labırê, Taylan rıhat nêbı, zekı cayê dı karê cı est bı; werışt xo ser u porrê Şiyari vılêna tepya, vicya u şı.
Şewroyanan dı ceyran çınê bı; Derg u Şiyar ya hetana kı tarı nêbıbı, qoperatifi gırot u hetê keyiya kewti ray. Banê Şiyarinan u Derginana jew kuçedı bı; labırê, ê Xıdinan kuçedo peyêndı bı.
Cemili qandê soverı, kuçedı letey texta arêdayê; Derg di se kerd pers:
“Şıma qoperatifı sekerdı, do şewra abyo?”
“Kar hıma-hıma qedya; fıruni tenêka mendi: Madê şewra, wahêrandê fırunana zi qısey bıkemı, kam ercan bıdo mado ey ra nan bıgimi.”
“Bê ma roşımı.”
“Ala razi bo; hıma, Şilana keyedı tenêka, ha şamya şıma çınya se Şiyari bırşı.”
“Nê-nê, mı petatizi xaşênayê; Ala cı ra razı bo: Aşmi marê petatizuw pıyaz ya ardê ew kışta zi isoto kuwate xo vira nêkerdo.”
Letey textanê kı arêday bi, hurnan piya kerdi xo vıraran u ravêrdi zerre. Sova wertêdê wedi dı ronê bi: Reng da kiremitidı bi, rıdê terni ra bibi zengını ew bori cı babat tê cı ra nê, sac ra bi. Şiyari, sitılê welı soverı mıyan ra vet tepya berd kıştê da baxçiya kerd veng; en bındı rojnamey khani, sero letey texta ew en sero zi dı hirê teney qeley komıri ronay u vıstacı. Mıyanê wedi bı pırê dun; teqey akerdi, dun vicya tepya se gıroti. Camandê teqandê peyênana çıyê çınê bı; camendê ver ya, rojnamey bi…
Cemili destê xo yê welıni pak nêkerdiw, camê çıla tepişt u vet; bahdo zi adırgeya vıstacı; cam xora lêmın bı, bı hewna lêmın… Sero, rêça panc gıştandê Cemili asayê. Rojnamey ‘êrdo akerdiw, sero şamya xo ya şani ronê. Rojnameyan sero: Petatizê xaşênayey, piyazo wışk, dı somıni, ısoto quwate, sılheyê aw ew dı teney bardağê qulpıni bi. Şiyari xo fek ra reyna: “Kaşka do zi bıbyayê.” Ney sera; pêrê cı va: “Werzı vistê ra şo key Derginan, bew esto se sıhanê mast bıgiw bıya…” Pêrê cı sıhana masti veradê sılhi mıyan; bahdo zi koçıka tada u do vıraşt… Weynay kı tamê doy çınyo, isoto wışk eşt mıyan u nanê somun şana petatizan ver; labırê, qandê zilıktê piyazi zi tayn vaten nêkerd!…
Bandê cı dı çıyê çınêbı, qaroleyê eşt bı wede; ey sero zi doşegêdo singerıno barı bı. Asınannê cı kıştê ra hetana şefaq qirç-qirç kerdê, kışta bin ra zi şıyê cı mıyane ra. Şiyar lıngandê pêrdê xo bın ra bıyê derg. Zekı pi u lajya xo nabêndı son werd bı, ay ra zi qe qalê cay nêkerdê; labırê, hırg şefaq hurna zi zey gêjana werıştê!...
Şiyari; qısandê Taylani ra, camêrdeyda cı ra, zanayenda cı ra … Hes kerd bı; qayılbı rêçta eyra şıro ew xeyalê ey zi zey Taylanya dimdarê do gırd bıyayê; labırê, tayn persan aqılê cı kerdê pêtewr. Qandê nê persan, hırg satı hetê qoperatifa remayê; labırê, qet raştê Taylani zi niyameyê. Qandê nê meraqtê xo zi zey fışeng bı; kami veng kerdê a cı se hêrsa tersınayê ew şari zi qay vatê kı o vira dewı keno…
Xeylê wext ravêrd bı, Taylan hewna nıyame bı Mehla da Surekı… No name Xıdi eşt bı werte. Rojê şarê şewronaya arıda bı pê seruw, zey politiqacıyana destpeykerd bı vatışa: “ Hey şarê Koyseri! Ma hetana vızêr tıyaneyrê vatê Koyser; labırê, ewro tıya bêkes u bêveng nıyo: Kuçan u cehdana tıya bı mehla ew ez vana kı wa namey mehlada ma ewro ra tepya “Mehlay Surek” bo…” Cemil weynabı kı o do vêşi derg kero; hıman kewtbı nabên u vat bı: “Heyra kışta mı ra wa bıbo; xora ma dımliyanrê wa sur bo qe panc qurışê cı zi vêşi bo!” u şar reynabı.
Şarê Mehla da Surekı zekı pê se serro kı sılasnayê; zekı merdımê pêbi, desti kê kewt teng ê bina hıma paşti dayê cı, nêweşê kê bıyê se ê bini wıjadı arêbyayê…
Roja peyni da serr bi; menga zımıstanya sıftekêni qediya yê, sernewi bi. Şarê Mehla da Surekı, keyandı kom bıbı. Şiyarinan zi şi bi key ‘Êlinan; keye zaf şên bı... Şiyarinan, no ‘êdet zi tıyadı di!...
Bani sero estunê da bari denışnê biw, gılê da têli kerdbi pa; ‘Êl zi vicya bı bani ser, a kerdê çerx u vınderdê. Xıd, qutiyê da gırd vero vınderd bı; zey mawinana qirayê: “hetê çhepa, hetê raşta…”
Şiyar, meraq ra; zey perwanedê ayri ya çerx bıyêw vınderdê. Pi cı weyna kı o do vêşi damış nêbo, ant kıştêw meraqê cı ravêrna: “Şiyarê mı neyrê vanê televzon, çıyê do zey sinemiyayo…”
Masey antibi televziyoni ver; serê cı zi kerd bı pırê çi werduw şımıtışi, kışta zi babet-babet dendık u meyvey bi. Şiyarinana pıya şeş keyey arêbyay bi pêser, nê: ‘Êlinan, Xıdinan, Derginan, Palainan u Gawır ‘Êlinan bi. Pala, dımılan dê Sêwasi ra bı. Bejn kılm u meşkın bı; cınıya cı: Juda; siaka wışkı, bejn çewtı, porr gıjıkını ew ‘ar bi. Gawır ‘Êli, Muşıj ew kırdas bı; cınıyê da cı ya erciyayi bi. Namey Palay zımbêlan dê cı ra ameyê; ê Muşıji se mesalayê da derg bi. Zekı vatê: Wexto kı himê paga aşanayê, Muşıji zengendê xo ya no name kerd bı nuşe, ey ra eyrê vatê “Gawır ‘Êli.”
Şari; kıştê ra televzon kerdê temaşe, kışta bin ra zi leqleqa pıya araki antê. Nezdi dıwês dê şewı serey hemna bı weş. Televzon ya pıya amorıtê: Des, new, heşt, şeş, panc, çıhar… Heme fınê dı qiray… Pêşyaya pêrow xo kêf ra eştê tılo; labırê, Cemil u Şiyar ya no kêf ra çıyê f’ehm nêkerd! Gawır ‘Êli weyna kı keso cı goştarey nêkeno, ame Şiyari hetuw, dest pey kerd qısan: “Koy ma zaf berz bı ew e zi şıwaneyê do erciyaye bı ya; mı nezdi pansey çarwe pawıtê… Rojê ‘êba ya mı mıyane dı, kıştê ra zi varan varayê; mı çıma vero: Vergê; mi mıl ra tepiştuw, eşt xo mıyane…
Şıyari wextê xo ekserey qoperatif dı ravêrnayê; vıja hım dıha şên bı hım zi Taylan bıyameyê se do bıvinayê. Besı, qutıyê ava şamıka waşt bi; Şiyari a berdê se, ray ra raştê Taylani ame. Mıyani ra şa bı; hıma, nêda teber, pêrê qota sılam dê u ravêrdi; labırê, Şiyar vazdayışa şı u ame.
Taylani; kıştê ra refi kerdê pak, kışta bin ra zi hewadisê mehla goştarey kerdê. Şiyar di se veynda cı:
“Embazray, bê nezdı; ma şelpeyê qısey bıkemı.”
Şiyar zey veyv da newi gıran-gıran şı u destê xo yo raşt kerd derg tepya:
“Merheba embazray, tıyê rewnayo nıyasênê; xeyr ameyê.”
“Xeyri mıyandı embazray; eda şıra bewna nê deya, wazenê tı zi bê.”
“Beno, xora karê mı çınyo.”
Bıni da şewroyanan dı çen teney deyey bi; ju-ju, fın merdımê ğeribi ameyê ê pêymıtê, no zi weşi da şewronayan nêşyê… Geyrayen ra hurna zi ‘êdızyay bi; Taylan sıyê da werdi sero ronışt se, Şiyari zi şı het u saqandê xo sero ronışt. Tıya dı hirê teney deyey bi; nê deyey: Pê peya, werkek ra gırd, hetê rojawaya rêz bıyê. Ê vicyay bi deyedo en berzi ser; no deye şewronayan ra nezdi se metroy berz bı, ay ra kiremit u locınê bana tenêka asayê. Vakur’a vayê do wışk u serd ameyê. Vera vay ronıştı bi; porrê Şiyar yo phan u derg peyser hêl bıyê, nefesê cı jew fek u zınci ra wicyayê se asayê ew lewê hurnan zi bibi sıp-siay. Şelpeyê weynay suk ra. Taylan weyna kı çımê Şiyar yê şınê duri kerd pers:
“Tıyê vira welati kenê?”
“Seni nê kera? Ez şefaqê werıştê se, sıfte vicyayê ortmi ser; wıja ra: Royê Ferati, Kemerê Helı, Alduş zekı çımandê kesi vero bo, wıni nezdı asayê. Dewa ma vera başur bi; ay ra wertedê zımıstani dı bıle verarojê ma germi bi. Newe wertey zımıstanyo, ko vewrı? Ko lekani?...”
“Tıyê raşt vanê, sukı zekı ma kerdê hepıs. To welat tı hırgı roj, hırgı satı Ferat dıyê; mayê tıyadı deryay veroyê ew serra fınê hend vinenımı... Ferato hezar serran ra yo kı; gılandê xo ya, layandê xo ya, derandê xo ya: Gan dano, nan dano… Aw dano şaran. Tı heyqatê Ferati zanê?”
“Nê embazray, nêzana.”
“ Zekı vanê: Welattê şımadı, wextê veridı dewıjê bıyo. Namey nê mêrdeki zi Ferat bıyo. Ferat, jewdo; qelafetın, çım ro ew porr derg bıyo. Cınıyê da cı ya; bejnını, çım qerqaşı, por derg… Zaf xasekı bıya. Ferat rojê seyd ra yeno keye kı jew werğani bındı ay heta bıyo derg; hıma xınçêra xo vecenow ey kışeno… Bahdo weyneno kı o kı kışto lajê cı yo… Şıno xo Zag ra erzeno ro u qimışê gandê xo beno. Ey ra tepya zi ê royrê vato Royê Ferati.”
“Cınêra cı zi xo cı dıma eşto ro?”
“Wıja heyqati dı çınyo.”
“Lokê mı tıyê wendexane nêşnê?”
“Ez welat tı şıyê; labırê, eda tıyadı nêşna.”
“Ez pêrdê torê vaja, wa to bırışo; zewbina tı nêşenê dıni f’ehm kerê.”
“Çı? Êkı nêşınê wendexane, ê dıni f’ehm nêkenê?”
“F’ehm kenê, hıma zey wendana nêbeno. Hım merdım zaf bıwano se, f’ehmê cı zi beno hera; qandê coy zi lazımo kı kes xeylê kıtavi bıwano.”
“N’ehfê kıtava çıçirê beno kı?”
“Kıtavi, ma wapuran ra dıha benê duri.”
“Xeyelandê ma ra zi dıha duri?...”
Deye ra ameyê cêr se, Şiyari ard fersend u pers kerd:
“Embazray, dimdari zi hes kenê?”
“Hes kenê ew eşqê dimdara xo hırg roj keno newe; merg bıle nêşeno pa baş kero.”
Nê vatışi sera, Şiyari oxê da rıhatı antuw a satı qerarê xo da; do dimdar biyayêw, hetana merg Zeynık hes kerdê…
Şiyar u Derg ya pıya şıyê wendexane; amyayıştı Şiyar tenêka ameyê; çıkı, Dergi pakeya wendexani kerdê. Ju-ju fını qeçkanê raştçiya ray cı bırnayê, lej ra nêremayê; koteki werdê, hıma kokra nêbermayê!
Fına rojê wendexane ra şıyê keye se, qeçan ray cı bırnê; xeylê koteki werdi ew o hala şıyê keye. Kuçedı raştê Gawır ‘Eli ame. Gawır ‘Eli, Beledıyedê Semboli dı gurwekarê pakey bi ew vardiya ya gurweyayê; ay ra çımhal keyedı bı, çımhal kardı bı şarê kerdê pêtewr. Qe nêweyna haldê cı ra u kerd pers:
“Loko, wendexaneyo seni şıno? To xo rê qe jıkê nêdi?”
“Eda zi nêzana, çewres tene qeçek arêdayo ju sınıf ew hırg jewê ma zi cayê ra ameyo; keso kesi ra çıyê f’ehm nêkeno, xora wendaxane esto çınyo eşkera zi nıyo. Kıştê vana boyqot, a binê vana esto… No çı halo mı f’ehm nêkerd!”
Şiyari kerdê kêberdê hewşi ra zerre kewo se, Gawır ‘Êli fına veng kerd a cı:
“Tı vera dı meselay çhep u raşti, to juwê nêdi?”
“Keyney estê; hıma, mayê zıwandê pêra f’ehm nêkenımı.”
“Zıwanê ‘êşqi çınyo.”
“Ez jew dımlıya hesi zana…”
YÜREKSEL GÖÇ
Bölüm beş
Köyser’ de yiğitlik günüydü; gecekonduların çevresini dört taraftan: Zabıtalar, polisler, askerler ve faşistler sarmıştı. Arsa sahiplerinden de bir kısmı işi bırakmış, yolun diğer tarafına geçmiş seyrediyorlardı. Devrimcilerin arasında da gevşeme görüldü; yakalanma korkusu ile bazıları çamura yattı; fakat, biri vardı ki korkusuzca öne atıldı. Bu devrimci: Orta boylu, önden saçları dökülmüş, esmer ve diğerlerine göre daha bilgiliydi. Öyle görülüyordu ki komiteciydi. Tüm halk duysun diye gürleyerek konuşuyordu: “Biz Antep’te toprağa el koyduğumuz zaman, köylüler de böyle yaptı. Fakirler bize inanmıyorlardı. Diyorlardı ki: “Jandarmalar geldiğinde siz bizi bırakıp kaçacaksınız.” Haksız da değillerdi; yine bir gün köylülerle birlikte bir araziye el koymuştuk; jandarmalar geldiğinde kaçmadık. Biz de onlarla birlikte karşı koyduk; ben yakalandım. O yoksullar, o elbisesizler, o yırtık ayakkabılılar; eşekleriyle, eşleriyle, çocuklarıyla, hatta köpekleriyle hükümet konağına gelip, beni hükümetin elinden aldılar! Biz devrimciler; bazen kavga için Küba’ya gidelim deriz, bazen de Nikaragua’ya, hatta elimizden gelse gidip Spartaküs’un fedaisi olacağız! Devrim ve sosyalizmin kavgası; bugün, şu anda, bu gökyüzünün altında, buradadır! Unutmayınız ki en son umut ölür ve bu yoksulların umuttan başka hiçbir şeyleri yok!..”
Cemile, tüpleri değiştirmek için Kağıthane’ye gitmişti, daha yeni geliyordu ki birden gözleri gecekondulara takıldı; bu takılmak değil, kopmaydı. Ellerinde küçük tüpler, deliler gibi koşuyordu; bu koşmaktan anlaşılıyordu ki tüpleri değiştirememişti. Terliklerin her teki bir tarafa uçtu! Kadın ve çocuklar gecekonduların dışında toplanmışlardı; Cemile tüpleri onlara fırlatarak küfürlere başladı: “Ayaklarımı sizin ………….. koyayım, kocalarımız ölecek, biz kerhaneye mi düşeceğiz?...”
Cemile, şimşek gibi hükümet barikatını yarıp devrim saflarına geçti; Ali karşı çıkmak istedi; ama, o da sağanağı yedi: “Sen beni yaşlandırdın, kim beni istediyse karşı çıktın, amcamın kızıdır bana düşer dedin, aşığım dedin... Onlar hepsi yalan mıydı? Sen olmasan, dünya dönse ne olur, dönmese ne olur? Yoksa yoksa sen korkuyor musun? Allah’a inanmadığın için, komünist olduğun için, cehennem ateşinden mi korkuyorsun? Sen cehennemin bu dünyadan daha kötü olduğunu nerden biliyorsun ki?...”
Komitecinin sözleri ile Cemile’nin deliliği direnişe can verdi. Diğer tarafa kaçan arsa sahipleri ile direnişin dışında ki kadın ve çocuklar, direniş saflarına geçtiler…
Etraflarını; dozerler, kamyonlar ve polis araçları sarmıştı. Araçların siren sesleri bangır bangırdı… Tüm kuşlar gökyüzüne uçuyordu… Yüksek evlerin üstlerinde, hükümetin adamları görülüyordu; hepsinin elinde de büyük silahlar vardı…
Devrimciler ile Köyser halkı bu kuşatmayı bekliyordu; onun için de önceden hazırlıklarını yapmışlardı. Köyser devrimciler için ilk kurtarılmış toprak parçası olacaktı. Direnişçiler; taşlarla, küreklerle, kazmalarla, sopalarla direndiler. İhtiyar erkekleri, ihtiyar kadınları, genç erkekleri, çocukları… Korkusuzca panzerlerin önlerine atılıyordu…
Hükümetin adamları baktılar ki direnişi kıramayacaklar, damlara çıkmış adamları, halka silah sıktı. Beş yaşındaki bir çocuk, iki devrimci ve üç erkek ile bir kadın Köyserli öldürüldü; epey de yaralı vardı ve onlardan biri de Hıdır’dı; yine de direniş akşama kadar sürdü. Akşamüstü, komite kendi arasında toplantı yaptı ve geri çekilme kararı aldı. Hükümetin adamları da baktı ki direnişçiler geri çekildi; gecekonduların içine girip baştanbaşa hepsini yıkıp dümdüz ettiler!
Binlerce insan toplanmıştı; Köyser ölülerini kaldırıyordu. Sol yumrukları havada, yakalarında ölenlerinin resimleri… İntikam sloganları atıyorlardı ve hiç birinin gözünde de korku görülmüyordu.
Daha ölülerinin kanı kurumamıştı; Köyser’e şehrin yedi tarafından devrimci ve eşya yağıyordu. Yaklaşık yirmi günde mahalle yeniden inşa edildi. Bazı evlerin önünde yaban kavak ağaçları bile görülüyordu…
Şiyarların sokağı; şehri bitiren yolun, ortasından batıya doğru uzanıyordu. Evleri, sokağın sol kısımda ve aşağıdan ikinci sıradaydı. Mahallenin ortasından, şehir yoluna paralel geçen bir cadde daha vardı ve bu cadde tüm sokakları kesiyordu.
Hükümet baskınları gevşemişti; ondan dolayı gecekondu halkı rahat rahat çalışıyordu. Kimileri sıva, kimileri bahçe duvarı… Evlerin planları benzerdi: Ön kısımda, sağda ve solda birer olmak üzere iki oda, sol odanın arkasında mutfak, sağ odanın arkasında da banyo ile tuvalet vardı.
Hafta sonları Adır ile Aşmi de onlara yardıma geliyordu. Evlerinin sıvası kalmıştı; onun için de tanıdık bir sıvacı getirmişlerdi. Şiyar bir taraftan ev yapımına yardım ediyordu, diğer taraftan da komşuları için bakkala gidip geliyordu. Bakkal ve fırın yolun diğer tarafındaydı; sokakların hepsi de kırmızı çamurluydu; bu yüzen de mekapları parçalanmıştı…
Yine bir Pazar günüydü. Adir ile Aşmi, tanıdık ve komşularından topladıkları ev eşyalarını, bir kamyonette atıp getirmişlerdi; bunlar: Tabak, minder, soba borusu, kilim... Şiyar, araçlara çok meraklıydı; ondan dolayı da eşyayı indirmekten çok kamyonete bakıyordu. Bu modeli yeni görüyordu… Gökyüzü rengindendi. Ön camları içten iki tarafa ayrılmışlardı... Kasası demir çubuklarla çevrilmişti; rutubetten dolayı alt kısımları paslanmıştı. Ön farları dışarıya doğru eğikti. Motorunun üstü üçgen gibiydi ve dört tekeri vardı. Şiyar, debriyajın yanında küçük bir pedal görünce hemen sordu:
“Amca, debriyajın yanındaki küçük pedal nedir?”
“Sileceklerin suyunu atar.”
“Bu kaç model?”
“1963.”
“Adı ne?”
“Varşova (Warzsawa)
Şiyar’ın bu merakı, kamyonet sahibinin çok hoşuna gitti; ama, o yükünü indirip hemen gidecekti; onun için konuşmayı çok uzatmayıp, direksiyona geçti; fakat, gidemedi; çünkü, kırmızı çamurda lastikler patinaj yapıyordu…
Aşağıdan; sağ kolu boynunda, Hıdır çıktı geldi. Epey millet toplanmıştı ve her ağızdan da başka bir şey çıkıyordu. Hıdır baktı ki bu karmaşaya bir lider gerek, hemen ortaya atıldı: “ Tez kilim getirin, lastiklerin önüne atalım!” Bu sözden sonra, Cemil dayanamayıp araya girdi: “Ya Hıdır! Bizim oralarda derler ki: İçi boş ceviz hış hış yapar, senin ki o mesele. Yaklaşık dört yüz metre yol var ve hepside kırmızı çamur; onu da bırak, bizde o kadar kilim var mı kahraman?...”
Bu karmaşanın içinde, sokağın başından bir traktör görüldü; bu görülmeyle de sürücünün yüzünde saklanmayan bir gülüş görüldü. Cemil ile Hıdır’ın sesi kesildi. Yaklaştığında, römorkunda bulunan; kum, fayans, alçı, çimento, tuğla ile diğer inşaat malzemeleri görülüyordu. Traktör sürücüsü; yükü indirip geldikten sonra, traktörü durdurup aşağı indi… Zincirin bir ucunu traktörün römorkuna, diğerini de kamyonetin arkasına bağladıktan sonra, kamyonet sürücüsüne seslendi:
“Sen hiç karda araba sürdün mü?”
“Hayır, neden soruyorsun ki?”
“Hiç hiç, direksiyona geç; gaz ve debriyaja dokunma, e mi?”
“Tamam, tamam.”
Kısa bir süre sonra, epey gecekonducu toplanmıştı ve hepsi de kamyonet ile traktörü izliyordu. Traktör ile kamyonetin duruşu tersti; ama, aynı yöne gidiyorlardı…
Komiteciler, hemen hemen her gece toplanıyorlardı; o gün olup bitenler üzerinde konuşuyorlardı. O gece toplantı Cemillerdeydi. Şiyar, küçük tüpün üzerinde çay yapıyordu. Çay ve çaydanlığı, önceki pazar Adırlar getirmişti; Çaydanlığın çevresi isten kapkara olmuştu. Şiyar, alüminyum tepsi ile çayı dağıtırken çokbilmiş gibi konuşuyordu: “Burada; memleket suyu da yok, köz de yok…” Komiteciler, o gece şafak vaktine kadar oturdular. Birinci sorun çamur, ikincisi de bakkalın pahalı ve uzak oluşuydu; komite, kooperatif açmaya ve sokaklara çakıl dökmeye karar verdi.
Ertesi gün iki kamyon sabahtan akşama kadar çakıl taşıdı; yükleme ve boşaltım işini gecekondu sahipleri yapıyordu. Bu kamyonların renkleri ile Zeynıklerı götüren kamyonun rengi aynıydı; fakat, bunlar Doçtu ve şoför mahallilerinin üzerinde de büyük harflerle: “BIRÎNDARIM” yazılı değildi.
Kamyonlar onu uzak yerlere götürdü. Bir ara içinden şöyle söylendi: “Keşke benim de bir kamyonum olsaydı ve ben üzerine büyük harflerle “ZEYNIK” yazsaydım; fakat, bu hayali çok sürmedi, kooperatifin yanından Derg’in sesi geldi. Şiyar’a sesleniyordu; hem: “Gel, gel.” diyordu, hem de sağ elini o şekilde sallıyordu.
Kooperatif gecekonduların ortasındaydı; ondan dolayı da gidip gelmesi rahattı. Bir pikap dolusu eşya getirmişlerdi; Derg ile birkaç kişi boşaltıyorlardı. Şiyar yaklaştığında Derg yine seslendi: “Çok sallanma, hızlı gel; pikaba çık ve eşyaları bize uzat.”
Pikapta: Konserve, domates salçası, vita yağı, bulgur, pirinç ve nohut vardı. Kooperatifin içinden gelen seslerden anlaşılıyordu ki Şiyar ile Dergler yalnız değillerdi. Seslere göre onlar da içeride eşya diziyorlardı; fakat, Şiyar’a sadece bir ses tanıdık geldi ve o da yaman komitecinin sesiydi.
Pikap boşaldıktan sonra, Derg Şiyar’ı kucağına alıp kooperatifin içine kadar taşıdı. İçeride üç adam vardı ve onlar da eşyaları diziyorlardı. Komiteci Şiyar’ı gördüğü anda işi bırakıp yanına geldi. Dizlerinin üzerinde, Şiyar ile aynı boya gelecek şekilde eğildikten sonra, Şiyar’ın her iki elinden tutup, gözlerinin içine bakarak sordu:
“Merhaba yoldaş, Benim adım Taylan; Kaç kezdir karşılaşıyoruz, ama hala merhabalaşmadık.”
Merhaba yoldaş, Bana Alduşlu Şiyar derler; şimdilik sekiz yaşındayım; yılbaşından sonra böyle kalmayacak.”
“Yoldaş, direniş günü attığın taşlardan hiç biri boşa gitmedi ve hepsi de kurşun gibiydi; sen bunu nerde öğrendin?
Biz hayvanları yabana götürdüğümüzde, bazen diğer köylerin çocukları ile karşı karşıya gelirdik; bu yüzden de biz sapanlarımızı, belimizden çıkarmazdık. Bak, kafamda kırılmayan yer yok; yine de birkaç tanesi kafalarına değmedi.”
Bu konuşmalar, diğerlerinin de hoşuna gitti; fakat, Taylan rahat değildi, sanki bir yerde işi vardı; ayağa kalkıp, Şiyar’ın saçlarını okşadıktan sonra, çıkıp gitti.”
Gecekondularda elektrik yoktu; Derg ile Şiyar karanlık olmadan, kooperatifi kapatıp, eve doğru yola çıktılar. Şiyarlar ile Derglerin evi aynı sokaktaydı; fakat, Hıdırların ki arka sokaktaydı.
Cemil, sokakta soba için tahta parçaları topluyordu; Dergı görünce sordu:
“Kooperatifi ne yaptınız, yarın açılacak mı?”
“İş hemen hemen bitti; sadece fırınlar kaldı: Yarın, fırınların sahipleriyle konuşacağız, kim ucuz verirse ekmeği ondan alacağız.”
“Gel oturalım.”
“Allah razı olsun; ama, Şilan evde yalnız, ha yemeğiniz yoksa Şiyar’ı gönder.”
“Hayır hayır, patates haşladım; Allah razı olsun: Aşmi bize patates ile soğan getirmiş ve yanına da pul biber koymayı unutmamış.”
Toplanan tahta parçalarını, her ikisi kucaklayıp içeri geçtiler. Sobayı odanın ortasına kurmuşlardı: Kiremit rengindendi, nem yüzünden paslanmıştı ve boruları kendi türünden değil, sacdandı. Şiyar, kül kovasını sabanın içinden çıkardıktan sonra götürüp bahçenin bir kenarına boşalttı; en altta eski gazeteleri, üstlerine tahta parçalarını ve en üste de iki üç tane kömür parçası koyup yaktı. Odanın içi duman doldu; pencereleri açtılar, duman çıktıktan sonra da kapattılar. Arka pencerelerin camlarına bir şey takılmamıştı; ön camlarda ise gazeteler vardı…
Cemil küllü ellerini temizlemeyip, lambanın camını tutup çıkardı; sonra da çakmakla yaktı; cam zaten kirliydi, daha da kirlendi… Üzerinde, Cemil’in beş parmağının izi görülüyordu. Gazeteleri yere serip, üzerlerine akşam yemeklerini koydular. Gazetelerin üzerinde: Haşlanmış patatesler, kuru soğan, iki ekmek, pul biber, bir sürahi su ve iki tane kulplu bardak vardı. Şiyar ağzından kaçırdı: “Keşke ayran da olsaydı.” Bunun üzerine, babası: “Kalk, hızlıca Derglere git varsa bir kap yoğurt al gel.” dedi… Babası yoğurt tabağını sürahinin içine boşalttı; sonrada, kaşıkla karıştırıp ayran yaptı… Baktılar ki ayranın tadı yok, içine pul biber atıp, somun ekmeğiyle patatesleri yediler; fakat, soğanın cücüğü için de az tartışmadılar!…
Evlerinde bir şey yoktu, odaya bir karyola atmışlardı; onun üzerinde de süngerli ince bir yatak vardı. Demirleri, bir taraftan sabaha kadar kirç kirç yapıyorlardı, diğer taraftan da sırtlarına batıyorlardı. Şiyar, babasının ayaklarının dibinden uzanıyordu. Sanki baba ile oğul kendi aralarında yemin etmişlerdi, ondan dolayı da yataktan hiç söz etmiyorlardı; fakat, her sabah ikisi de uyuşuklar gibi uyanıyorlardı…
Şiyar; Taylan’ın sözlerinden, yiğitliğinden, bilgisinden… Hoşlanmıştı; Onun izinden gitmeye istekliydi ve hayali de Taylan gibi büyük bir devrimci olmaktı; fakat, bazı sorular aklını karıştırıyordu. Bu sorular için her an kooperatife doğru kaçıyordu; fakat, Taylan ile de hiç karşılaşamıyordu. Bu merakından dolayı da mermi gibiydi; kim seslense tersliyordu ve millet de onun köyü özlediğini sanıyordu…
Epey zaman geçmişti, Taylan hala Kızıl Mahalle’ye gelmemişti… Bu adı Hıdır ortaya atmıştı. Bir gün gecekondu halkını bir araya toplayıp, politikacılar gibi konuşmaya başlamıştı: “Ey Köyser halkı! Biz düne kadar buraya Köyser diyorduk; fakat, bugün burası sessiz ve kimsesiz değil: Sokakları ile caddeleri ile burası mahalle oldu ve ben derim ki bugünden sonra mahallemizin adı “Kızıl Mahalle” olsun…” Cemil bakmıştı ki çok uzatacak; hemen araya girip: “ Bana göre olsun; zaten biz Zazalara kırmızı olsun beş kuruşu da fazla olsun!” deyip milleti kurtarmıştı.
Kızıl Mahalle’nin halkı, sanki yüz yıldır birbirini tanıyordu; sanki akrabaydılar, eli dara düşenlere hemen diğerleri destek oluyorlardı, kimin hastası varsa diğerleri orada toplanıyordu…
Yılın son gecesiydi; kışın ilk ayı bitiyordu, yılbaşıydı. Kızıl Mahalle halkı, evlerde toplanmışlardı. Şiyarlar da Alilere gitmişti; ev çok kalabalıktı... Şiyarlar, bu geleneği de burada gördüler!…
Evin üstüne ince bir direk dikip, bir dal tel takmışlardı; Ali de evin üstüne çıkmış, onu çevirip duruyordu. Hıdır, büyük bir kutunun önünde durmuş; mavinler gibi bağırıyordu: “sağa doğru, sola doğru…”
Şiyar, meraktan; değirmenin pervanesi gibi, dönüp duruyordu. Babası baktı ki çok dayanamayacak, bir köşeye çekip merakını giderdi: “Şiyar’ım buna televizyon derler, sinema gibi bir şeydir…”
Masaları televizyonun önüne çekmişlerdi; üstlerini de yiyecek ve içeceklerle doldurmuşlardı, yanlarında da çeşit çeşit çekirdekler ve meyveler vardı. Şiyarlarla birlikte altı ev toplanmıştı, bunlar: Aliler, Hıdırlar, Dergler, Palalar ve Gavur Alilerdi. Pala, Sivas Zazalarındandı. Kısa boylu ve göbekliydi; karısı: Kara kuru, yamuk boylu, kıvırcık saçlı ve çirkin biriydi. Gavur Ali Muşlu ve Kürt’tü; değerli bir eşi vardı. Pala’nın lakabı bıyıklarından geliyordu; Muşlunun ise uzun bir meseleydi. Dediklerine göre: Arsaların temellerini kazdıkları zaman, Muşlu kazmasına bu adı yazmıştı, ondan dolayı ona “ Gavur Ali” diyorlardı.
Millet; bir taraftan televizyonu seyrediyor, diğer taraftan da sohbetle birlikte rakıyı çekiyordu. Gecenin on ikisine doğru hepsinin kafası hoş oldu. Televizyonla birlikte sayıyorlardı: On, dokuz, sekiz, yedi, altı, beş, dört… Hepsi birden bağırdı… Birbirlerine sarılıp, sevinçten havaya zıplıyorlardı; fakat, Cemil ile Şiyar bu sevinçten bir şey anlamadı! Gavur Ali baktı ki kimse kendisini dinlemiyor, Şiyar’ın yanına gelip, anlatmaya başladı: “Bizim dağımız çok yüksekti ve ben de değerli bir çobandım; yaklaşık beş yüz küçük baş hayvana bakıyordum… Bir gün aba sırtımda, bir taraftan da yağmur yağıyordu; benim gözlerimin önünde: Kurdun biri; koyunu boynundan tutup, sırtına attı…
Şiyar zamanının çoğunu kooperatifte geçiriyordu; orası hem daha şendi, hem de Taylan gelse görecekti. Bese, bir kutu domates salçası istemişti; Şiyar onu götürürken, yolda Taylan ile karşılaştı. Gizliden sevindi; ama, dışa vurmadı, birbirlerine baş sallayarak selam verip geçtiler; fakat, Şiyar koşarak gidip geldi.
Taylan; bir taraftan rafları temizliyor, diğer taraftan da mahallenin haberlerini dinliyordu. Şiyar’ı görünce seslendi:
“Yoldaş, yaklaş; az konuşalım.”
Şiyar, yeni gelin gibi ağır ağır gidip, sağ elini uzattıktan sonra:
“Merhaba yoldaş, çoktandır görülmüyorsun; hoş geldin.”
“Hoş bulduk yoldaş; ben gidip şu tepelere bakacağım, dilersen sen de gel.”
“Olur, zaten işim yok.”
Gecekonduların alt kısmında birkaç tane tepe vardı; bazen, yabancı adamlar gelip onları ölçerdi, bu da gecekonducuların hoşuna gitmiyordu... Gezmekten ikisi de yorulmuştu; Taylan küçük bir taşın üzerine oturunca, Şiyar da yanına gidip dizlerinin üzerine çöküp oturdu. Burada üç tane tepe vardı; bu tepeler: Ardı ardına, küçükten büyüğe, batıya doğru sıralanıyorlardı. Onlar en yüksek tepeye çıkmışlardı; bu tepe gecekondulardan yaklaşık yüz metre yüksekteydi; ondan dolayı evlerin sadece kiremit ve bacaları görülüyordu. Kuzeyden soğuk ve kuru bir rüzgâr esiyordu. Rüzgâra karşı oturmuşlardı; Şiyar’ın düz ve uzun saçları geriye doğru sallanıyordu, nefesleri sadece ağız ve burunlarında çıktığı anda görülüyordu ve her ikisinin de dudakları simsiyah olmuştu. Bir süre şehre baktılar. Taylan baktı ki, Şiyar’ın gözleri uzaklara gidiyor, sordu:
“Memleketi özlüyor musun?”
“Nasıl özlemeyeyim ki? Ben sabahları uyandığım da önce oturmalığa çıkardım; oradan: Fırat Nehri, Zaman Kayası, Alduş sanki insanın gözünün önündeymiş gibi yakın görülüyordu. Köyümüz güneye karşıydı; ondan dolayı kış ortasında bile güneşlendiğimiz yerler sıcaktı. Şimdi kış ortası, kar nerede? Hani karda giydiğimiz ayakkabılar…”
“Doğru söylüyorsun, sanki şehir bizi hapis etmiş. Sen memlekette her gün, her an Fırat’ı görüyordun; Biz burada deniz kenarındayız ve yılda bir kez anca görüyoruz… Fırat binlerce yıldır; dallarıyla, çaylarıyla, dereleriyle: Can veriyor, ekmek veriyor… Su veriyor halklara. Sen Fırat’ın hikâyesini bilir misin?”
“Hayır, yoldaş bilmiyorum.”
“Dediklerine göre: Sizin memlekette, eski zamanlarda bir köylü varmış. Bu adamın adı da Fırat’mış. Fırat; boylu poslu, nehir gözlü ve uzun saçlı biriymiş. Uzun boylu, kara ve kocaman gözlü, uzun saçlı… Çok güzel bir karısı varmış. Fırat, bir gün avdan eve geldiğinde, yorganın altında onunla birlikte uzanmış birini görür; hemen hançerini çıkarıp, onu öldürür… Sonra bakar ki, öldürdüğü oğlu… Gidip nehrin en dar yerinden suya atlayıp canına kıyar. Ondan sonra da o nehre “Fırat Nehri” demişler…”
“Karısı da peşinden nehre atlamış mı?”
“Orası hikâyede yok.”
“Yiğidim sen okula gitmiyor musun?”
“Memlekette gidiyordum; fakat, burada gitmiyorum.”
“Babana söyleyeyim, seni göndersin; başka türlü dünyayı anlayamazsın.”
“Neden? Okula gitmeyenler, dünyayı anlayamazlar mı?”
“Anlarlar; ama, okumuşlar gibi olmaz. Hem insan çok okursa, anlaması da gelişir; onun için de epey kitap okumak gerekir.”
“Kitapların neye faydası olur ki?”
“Kitaplar, bizi gemilerden daha uzağa götürür.”
“Hayallerimizden de mi daha uzağa?...”
Tepeden aşağı doğru inerlerken, Şiyar fırsatını bulup sordu:
“Yoldaş, devrimciler de sever mi?”
“Severler ve devrimcilerin aşkı her gün kendisini yeniler; ölüm bile başa çıkamaz.”
“Bu söylemin üstüne, Şiyar rahat bir oh çekip, o anda kararını verdi; devrimci olup, ölünceye kadar Zeynık’ı sevecekti…”
Şiyar ile Derg birlikte okula gidiyorlardı; gelişte Şiyar tek başına dönüyordu; çünkü, Derg okulun temizliğini yapıyordu. Bazen sağcı çocuklar yolunu kesiyordu, kavgadan kaçmazdı; dayağı yerdi, ama asla ağlamazdı!”
Yine bir gün okuldan eve döndüğünde, çocuklar yolunu kesti; epey dayak yedi ve o haliyle eve gidiyordu. Sokakta Gavur Ali ile karşılaştı. Gavur Ali, İstanbul Belediyesinde temizlik işçisiydi ve vardiya ile çalışıyordu; ondan dolayı ne zaman evde, ne zaman işte olduğunu halk karıştırıyordu. Hiç durumuna bakmadan sordu:
“Yiğit, okul nasıl gidiyor? Kendine birini bulamadın mı?”
“Ben de bilmiyorum, kırk tane çocuğu bir sınıfa toplamışlar ve her birimiz de bir yerden gelmiş; kimse kimseden bir şey anlamıyor, zaten okul var yok belli de değil. Bir taraf boykot der, diğeri var der… Bu ne hâldır anlamadım!”
Şiyar, bahçe kapısından içeri giriyordu ki, Gavur Ali yine seslendi:
“Sen bırak sağ sol meselesini, birini bulamadın mı?”
“Kızlar var; ama, biz birbirimizin dilinden anlamıyoruz.”
“Aşkın dili yoktur.”
“Ben sadece Zazaca sevmeyi biliyorum…”
1. BÖLÜMÜ OKUMAK İÇİN TIKLAYIN
2. BÖLÜMÜ OKUMAK İÇİN TIKLAYIN
Kategori: 
